12 cô gái đang lấp hố bom ở ngã ba Đồng Lộc (ảnh được nhà báo Hoàng Văn Sắc chụp trước khi các cô hi sinh một tuần)

Ngã ba Đồng Lộc là di tích lịch sử gắn liền với sự hy sinh của 10 nữ thanh niên xung phong trong cuộc chiến tranh giải phóng miền Nam ViệtNam.

Ngã ba Đồng Lộc thuộc xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, nằm trên con đường mòn Hồ Chí Minh xuyên qua dãy núi Trường Sơn ở tỉnh Hà Tĩnh, là giao điểm của quốc lộ 15A và tỉnh lộ 2 của Hà Tĩnh, thuộc địa phận xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc.

Đây là một trong những điểm giao thông quan trong trong chiến tranh, cho nên quân đội Mỹ đã tập trung nhiều máy bay thả bom nhằm cắt đứt đường tiếp tế của đồng bào và nhân dân miền Bắc cho chiến trường miền Nam.

Nơi đây có một tiểu đội thanh niên xung phong có nhiệm vụ canh giữ giao điểm, phá bom và sửa đường thông xe khi bị bom phá. Tiểu đội 4 gồm 10 cô gái trẻ, tuổi từ 17 đến 22.

Trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968, như mọi ngày 10 cô ra làm nhiệm vụ. 16h30', trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc, 1 quả bom rơi xuống ngay sát miệng hầm, nơi 10 cô đang tránh bom. Tất cả đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, phần lớn trong số họ chưa lập gia đình.

Mười cô gái Đồng Lộc

Thắp hương trước mộ 10 cô gái ở Đồng Lộc, Hà Tĩnh

10 cô gái tại đây bao gồm:[1]

Họ tên                   Tuổi            Chức vụ                Nguyên quán

Võ Thị Tần             24 [2]            tiểu đội trưởng      Hà Tĩnh

Hồ Thị Cúc             24 [2]           tiểu đội phó           Hương Sơn, Hà Tĩnh

Võ Thị Hợi              20                chiến sĩ                 Can Lộc, Hà Tĩnh

Nguyễn Thị Xuân     20                chiến sĩ                 Hà Tĩnh

Dương Thị Xuân      19                chiến sĩ                 Đức Thọ, Hà Tĩnh

Trần Thị Rạng        19                chiến sĩ                 Đức Thọ, Hà Tĩnh

Hà Thị Xanh           18                chiến sĩ                 Đức Thọ, Hà Tĩnh

Nguyễn Thị Nhỏ      24[3]           chiến sĩ      

Võ Thị Hạ              19                chiến sĩ                 Đức Thọ, Hà Tĩnh

Trần Thị Hường      17                chiến sĩ                 thĩ xã Hà Tĩnh

Ngày 23/7/2009, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức lễ khởi công phụng tượng 10 nữ thanh niên xung phong ngã ba Đồng Lộc"[4],ngày 19/8/2010 đã tổ chức trọng thể lễ khánh thành cụm tượng đài.[5] Công trình phụng tượng 10 nữ thanh niên xung phong ngã ba Đồng Lộc là công trình có giá trị lịch sử, tâm linh sâu sắc, được xây dựng bằng sự tự nguyện đóng góp của các các viên chức ngành giáo dục, học sinh, sinh viên trong cả nước [4].

Phim ảnh

Năm 1997, hãng phim truyện Việt Nam đã phát hành phim Ngã ba Đồng Lộc của đạo diễn Lưu Trọng Ninh, với diễn xuất của Thúy Hường, Hương Dung, Ngọc Dung, Yến Vy, Xuân Bắc, kịch bản của Nguyễn Quang Vinh.[6]

Ngã ba Đồng Lộc

Đài tưởng niệm 10 cô gái trẻ hi sinh tại ngã ba Đồng Lộc.

Ngã ba Đồng Lộc (huyện Can Lộc, Hà Tĩnh) là điểm giao thông quan trọng, bị không quân Mỹ tập trung đánh phá dữ dội trong chiến tranh. Nơi đây có một tiểu đội thanh niên xung phong có nhiệm vụ canh giữ giao điểm, phá bom và sửa đường thông xe gồm 10 cô gái trẻ, tuổi từ 17 đến 22. Vào chiều 24/7/1968, 1 quả bom rơi xuống ngay sát miệng hầm khiến 10 cô gái hi sinh. Sự ra đi anh dũng ấy đã trở thành một huyền thoại trong lịch sử đấu tranh của dân tộc Việt Nam.