QĐND - Trước thềm năm học mới 2013-2014, năm học thứ 3 thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI về đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Nguyễn Vinh Hiển đã trao đổi với phóng viên báo chí, trong đó có Báo Quân đội nhân dân về những vấn đề đang được dư luận quan tâm.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển. Ảnh: Phương Ngọc.

Phóng viên (PV): Thưa Thứ trưởng, một trong những điểm mới nổi bật là năm học này sẽ có gần 2000 trường tiểu học thực hiện mô hình “trường học kiểu mới”. Dư luận băn khoăn liệu học sinh có bị mang ra làm “thí điểm” để rồi hiệu quả lại “không đâu vào đâu”?

Ông Nguyễn Vinh Hiển: Nói thử nghiệm là không đúng bởi một nguyên tắc căn bản của giáo dục là không được thử nghiệm, nhất là thử nghiệm trên con người. Những giải pháp được gọi là “thí điểm” đều được phân tích rất kỹ trước khi đưa ra dạy cho học sinh và có một quá trình quản lý chặt chẽ, nếu thấy trục trặc sẽ có điều chỉnh ngay.

Đây là chương trình tự nguyện, Bộ đã triển khai ở 1.447 trường, chưa có trường nào phản ứng. Nếu nơi nào không tự nguyện, phụ huynh không chấp nhận thì cũng không bắt làm. Bộ đã có hướng dẫn, khuyến cáo các địa phương, mô hình này có nhiều nội dung khác nhau, nếu chưa thể áp dụng được ngay tất cả nội dung của mô hình thì có thể áp dụng từng phần. Điều kiện này rất mở, không có gì băn khoăn cả.

Mô hình này hé mở một con đường giải quyết những bất cập của giáo dục, là dấu hiệu khởi đầu cho những bước đổi mới toàn diện từ mục tiêu giáo dục, nội dung, chương trình, cách thức tổ chức dạy học tới kiểm tra đánh giá học sinh. Học sinh được rèn luyện một cách toàn diện, không phải chỉ có học kiến thức mà được rèn luyện nhiều hơn về kỹ năng sống, trang bị năng lực tự quản bản thân, tự quản tập thể cho học sinh... Nội dung dạy học được thiết kế theo quy trình bảo đảm cho học sinh có khả năng tự học, chuyển quá trình dạy học thành quá trình hướng dẫn học sinh tự học, tự vận dụng kiến thức. Tôi xin lấy chỉ với ví dụ về việc tổ chức sinh hoạt của lớp, mô hình này cũng có nhiều cái hay. Các em tự bình bầu hội đồng tự quản. Trong lớp cũng có những ban như ban tuyên truyền, ban học tập, ban lễ tân... Tại mỗi ban này, các em phải có đề án ứng cử, rồi trong lớp bình chọn và phân công nhiệm vụ theo nhiệm kỳ. Chính những điều này làm các em tự quản lấy lớp học. Trong lớp học cũng có bản đồ cộng đồng cho biết nhà bạn nào ở chỗ nào, đường đi lối lại thế nào, làm cho các em sinh hoạt với nhau và với cộng đồng một cách gần gũi...

PV: Vấn đề lạm thu đầu năm học mới đã trở thành câu chuyện dài nhiều tập, nay lại thêm nóng trước bối cảnh kinh tế khó khăn, Bộ GD-ĐT có chủ trương gì trước hiện tượng này?

Ông Nguyễn Vinh Hiển: Việc quản lý lạm thu là việc trước hết của các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan quản lý giáo dục địa phương. Nhiệm vụ của Bộ là ra các văn bản hướng dẫn, song bất kỳ phụ huynh hay cá nhân nào nếu phát hiện trường nào lạm thu, có bằng chứng cụ thể cứ gửi về Bộ, Bộ sẽ có trách nhiệm thanh tra, tìm hiểu sự việc và sẽ xử lý nghiêm, triệt để các sai sót. Cách làm của Sở GD-ĐT Hà Nội trừ thi đua nếu phát hiện trường nào lạm thu là một trong những chế tài hiệu quả được Bộ đánh giá cao.

PV: Vấn đề thành lập trường công chất lượng cao hiện khiến dư luận lo ngại khoét sâu thêm hố ngăn cách, phân biệt tầng lớp giàu nghèo trong trường học. Cơ sở nào khiến Bộ khuyến khích thành lập trường công chất lượng cao tại Việt Nam?

Ông Nguyễn Vinh Hiển: Theo quy định của Luật Thủ đô và Nghị định số 74/2013/NĐ-CP của Chính phủ thì ngành giáo dục được hướng dẫn xây dựng lập cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao. Các trường này được quyền thu phí cao tương xứng với chất lượng dạy học. Hiện rất nhiều người dân có khả năng đầu tư vào giáo dục cao hơn. Nếu chúng ta làm bình quân thì khả năng thu hút nguồn đầu tư vào giáo dục sẽ bị hạn chế. Việc mở ra các trường công chất lượng cao phù hợp với chủ trương xã hội hóa giáo dục. Bộ sẽ đưa ra thông tư hướng dẫn, xác định tiêu chí cụ thể trường công chất lượng cao. Tuy nhiên, các tiêu chí này Bộ sẽ để các trường và phụ huynh học sinh thỏa thuận, bởi mỗi trường sẽ có tiêu chí khác nhau về chất lượng. Có trường chú trọng tới cơ sở vật chất, có trường chú trọng tới nâng cao trình độ tiếng Anh cho học sinh...

Chúng ta chỉ có thể bảo đảm bình đẳng cơ hội tiếp cận giáo dục chứ khó bảo đảm được bình đẳng về chất lượng giáo dục, cũng không nước nào làm được điều này cả. Tuy nhiên, Luật Thủ đô chỉ cho phép thành lập trường công chất lượng cao, chứ không phải lớp chất lượng cao tại trường công.

PV: Hiện nay, có tình trạng vừa thừa vừa thiếu giáo viên, Bộ sẽ xử lý vấn đề này như thế nào?

Ông Nguyễn Vinh Hiển: Thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu, đạt chuẩn về chất lượng, tâm huyết và gắn bó với nghề là vấn đề Bộ rất quan tâm. Chúng tôi cũng đã giao cho các sở GD-ĐT rà soát, điều chỉnh quy hoạch phát triển nhân lực ngành giáo dục tại địa phương; có phương án giải quyết tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ, đồng thời xây dựng dự báo nhu cầu nhân lực ngành.

Bộ sẽ thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách đối với giáo viên và cán bộ quản lý, đặc biệt là giáo viên mầm non, giáo viên đang công tác tại miền núi và vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn. Bộ cũng sẽ có chế độ khuyến khích nhằm thu hút người giỏi, tạo động lực phấn đấu cho nhà giáo.

PV: Xin cảm ơn Thứ trưởng!

NGUYÊN MINH (ghi)